ارایه مباحث جغرافیایی بخش طاغنکوه شهرستان فیروزه استان خراسان رضوی

گرماب در آرزوي ارتقا به شهر

گرماب روستايي با بيش از ۵هزار نفر جمعيت در ۱۷کيلومتري شهر فيروزه و در ۷ کيلومتري شهر همت آباد مرکز بخش طاغنکوه و در کيلومتر ۷ محور اصلي نيشابور، خوشاب و سبزوار قرار گرفته است.

روستايي که بيش از همه چيز به کشتي با چوخه و آب گرم خود معروف است ولي اين روستا امروزه حال خوشي ندارد و به گفته مردم و مسئولان ظرفيت هاي بسيار زيادي دارد که هر کدام مي تواند نقطه قوتي باشد که توسعه و پيشرفت و ارتقاي آن به شهر را موجب شود. از جاده قديم نيشابور به سبزوار بعد از ۱۵کيلومتر به شهر فيروزه و با راهنمايي همراهان بعد از طي ۱۰کيلومتر ديگر به شهر همت آباد وارد مي شويم شهري که مرکز بخش طاغنکوه است. در مسير فرعي به سوي گرماب حرکت مي کنيم. با ارتقاي فيروزه سال هاست که بحث شهر شدن اين روستاي بزرگ مطرح و در حال پيگيري است ولي هرچه بيشتر تلاش شد کمتر نتيجه گرفته شد. ۲استاندار به روستاي بزرگ گرماب آمدند و قول دادند که در اسرع وقت طرح ارتقاي اين روستاي بزرگ عملياتي و اجرا شود ولي هيچ خبري از آن نشد.

از لحاظ جمعيت بالغ بر ۵هزار نفر است که در بخش طاغنکوه و شايد کل شهرستان فيروزه بزرگ ترين روستاست و از نظر کشاورزي با داشتن ۱۷حلقه چاه موتور يکي از قطب هاي بزرگ کشاورزي شهرستان فيروزه محسوب مي شود. علي گرمابي يکي از روستاييان گرماب بزرگ گفت: با توجه به اهداي ۸ شهيد و ۲آزاده و ۴۰جانباز در گرماب بايد مسئولان به اين روستا توجه ويژه اي داشته باشند و براي شهر شدن آن گامي اساسي بردارند. وجه تسميه اين روستا چشمه آب گرم معدني سبک (تنها آب گرم معدني در سطح شهرستان هاي همجوار است) که در وسط روستا قرار دارد.

 آب اين چشمه از زمره آب هاي کلروره سولفاته کلسيک است که در سطح کشور از اين لحاظ رتبه اول را دارد. يکي از عوامل شکل گيري روستا وجود قنات و آب و زمين (عامل طبيعي) بوده است و وجود امام زاده ابوالقاسم از نوادگان امام موسي کاظم(ع) باعث شده که مردم روستا از قديم آب اين چشمه را با توجه به قرار گرفتن در کنار امام زاده، شفا دهنده تلقي کنند که با توجه به آزمايش هاي انجام شده بر روي اين آب ثابت شده که در تسکين بسياري از دردهاي عضلاني و در بهبودي بيماري هاي پوستي تأثير فراواني دارد. حسن گرمابي يکي از اهالي روستاي گرماب که از جوانان تحصيل کرده روستاست در گفت وگو با خراسان گفت: شهر شدن گرماب به آرزويي براي جوانان تبديل شده است زيرا همه مي دانند گرماب با شهر شدن جهشي باورنکردني خواهد داشت. جوانان آرزوي داشتن امکاناتي مانند سالن ورزشي، استخر، کوچه هاي آسفالت شده و گازکشي و ميدان ها و پارک هاي زيبا را دارند. خط لوله انتقال گاز از ۵ کيلومتري روستا عبور کرده است ولي گرماب گاز ندارد. حسن گرمابي برخي از مشکلات روستا را برشمرد که از جمله مهم ترين آن ها مي توان به گازرساني نشدن گرماب اشاره کرد. وي افزود: از ديگر مشکلات گرماب مي توان به نبود سيستم دفع مناسب آب هاي سطحي و فاضلاب، نبود پزشک تمام وقت در روستا، نبود ايستگاه آتش نشاني و خدمات ايمني، کمبود آب آشاميدني به دليل فرسودگي شديد شبکه، نبود پاسگاه انتظامي با توجه به جمعيت بالاي روستا و تراکم آن، کم دوام بودن برخي از منازل مسکوني، نبود سرويس عمومي براي نقل و انتقال اهالي روستا به ساير نقاط، کمبود امکانات رفاهي (فضاي سبز و پارک)، خشکسالي و کمبود آب زراعي براي کشاورزي، نبود استخر شنا با توجه به قابليت هاي آب گرم روستا، نداشتن زائرسراي مناسب براي استقرار زوار امام زاده قاسم(ع) اشاره کرد. گرمابي افزود: ميزان زمين هاي زير کشت آبي روستا ۳۳۰۰هکتار است که هم اکنون آب کشاورزي روستا توسط ۱۷حلقه چاه عميق و ۵ دهنه چشمه تأمين مي شود. يکي از عواملي که باعث هدر رفتن آب در روستا مي شود نهرهاي روستاست که عموما خاکي است که با احداث نهرهاي سيماني جديد مي توان به مقدار زياد از هدر رفتن آب جلوگيري کرد.

دشت گل هاي سوسن وحشي

  اکبر گرمابي از فرهنگيان روستا به خراسان گفت: روستاي گرماب اثر تاريخي - فرهنگي چون امام زاده قاسم(ع) دارد و نيز داراي آب گرم معدني بسيار عالي است که متأسفانه تاکنون براي بهره برداري از اين آب گرم هيچ اقدام مثبتي انجام نشده است. وي از جمله قابليت ها و جاذبه هاي گردشگري طبيعي گرماب را وجود دشت سوسن وحشي و کوه دو شاخ (قلعه جيک) نام برد که دشت سوسن وحشي آن در دنيا بي نظير است و در اوايل ارديبهشت ماه هر سال بزرگ ترين دشت سوسن وحشي کشور به مساحت ۵۰۰هکتار در اراضي روستاي گرماب (در دو طرف جاده گرماب - همت آباد) چشمان مشتاقان و رهگذران را به تماشا فرا مي خواند. اين دشت وسيع ترين و پرتراکم ترين دشت سوسن وحشي کشور محسوب مي شود که مردم روستا آن را (قمچلق زار) مي نامند و در توسعه دامداري و جلوگيري از فرسايش خاک در منطقه نقش به سزايي دارد.

کشتي با چوخه

بخشدار طاغنکوه نيز به خراسان گفت: گود کشتي با چوخه گرماب دومين گود کشتي با چوخه کشور است که همه ساله در تاريخ ۲۰فروردين ماه ميزبان مسابقات کشتي با چوخه با حضور پرشور چوخه کاراني از کل کشور است و هم اکنون گود کشتي با چوخه پهلوان يعقوبعلي شورورزي روستاي گرماب با سابقه بيش از ۷۰سال فعاليت در عرصه ورزش و کشتي و برگزاري ۱۸سال مسابقه استاني و يک سال مسابقات کشوري به عنوان بزرگ ترين و معتبرترين مسابقات کشتي چوخه در سطح استان خراسان رضوي مطرح است و همه ساله پذيراي بيش از ۱۸۰کشتي گير و ۳۰هزار تماشاگر و علاقه مند کشتي چوخه از سراسر کشور مي شود. گرمابي خاطرنشان کرد: توسعه امکانات و بهبود وضعيت زيرساختي هر روستا يکي از مهم ترين نيازهاي روستاييان است که اين موضوع باعث جلوگيري از مهاجرت روستاييان به شهرها مي شود و لازم است که همه مسئولان به اين موضوع توجه جدي داشته باشند.

بخشدار طاغنکوه هم در گفت وگو با خراسان گفت: کليدواژه حل همه مشکلات روستاي گرماب بزرگ در ارتقاي اين روستاي بزرگ بالاي ۵۰۰۰ خانوار به شهر است. مهندس علي گرمابي افزود: هم اکنون حضور دامداري ها در داخل روستا و ايجاد مشکلات بهداشتي و نبود پزشک تمام وقت و نبود ايستگاه آتش نشاني و خدمات ايمني و کمبود آب آشاميدني به دليل فرسودگي شديد شبکه آب رساني و برخوردار نبودن روستاي بزرگ گرماب از گاز با توجه به اين که خط انتقال گاز از ۵ کيلومتري اين روستا عبور مي کند از مشکلات عمده گرماب بزرگ است.

+ نوشته شده در  سه شنبه ششم آبان 1393ساعت 6:55  توسط محمد تاجیک/ گروه جغرافیای شهرستان فیروزه | 

اوقات شرعی در ماه مبارک رمضان به افق شهر همت آباد مرکز بخش طاغنکوه را از لینک زیر دانلود نمایید.

 استخراج به روش موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران و با استفاده از نرم افزار شهید آوینی صورت گرفته است.

تهیه کننده : محمد تاجیک دبیر جغرافیای شهرستان فیروزه تیرماه ۱۳۹۳ / التماس دعا

دانلود اوقات شرعی شهر همت آباد در رمضان 1435

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم تیر 1393ساعت 7:44  توسط محمد تاجیک/ گروه جغرافیای شهرستان فیروزه | 
روستای توزنده جان کهنه:

دو روستای توزنده‌جان کهنه و توزنده‌جان نو، در امتداد شمالی-جنوبی و به فاصله‌ی یک کیلومتر از یکدیگر قرار گرفته‌اند. توزنده‌جان [TuzandeJān –e Kohne]، در دهستان طاغنکوه شمالی بخش طاغنکوه شهرستان فیروزه و در موقعیت 36 درجه و 15 دقیقه و 58 درجه و 30 دقیقه‌ی جغرافیایی، در فاصله‌ی 10 کیلومتری جنوب شرقی شهر فیروزه، واقع شده و ارتفاع این منطقه از سطح دریا 1135 متر است. این روستا در جلگه واقع شده و دارای آب و هوای معتدل می‌باشد. مذهب مردم روستا شیعه و زبان آنان، فارسی است.

عکس ماهواره ای روستای توزنده جان / استخراج از گوگل ارث : محمد تاجیک/

تاریخ عکس برداری توسط ماهواره 24 مهرماه 1392

جمعیت روستای توزنده جان نو در سرشماری سال 1390 برابر  114 نفر در قالب  37 خانوار و جمعیت روستای توزنده کهنه 80 خانوار و 269 نفر بوده است.

دورنمای روستای توزنده جان کهنه / عکس از محمد تاجیک / 3 خرداد 1393

 - تپه‌ قلعه توزنده‌ جان:

تپه‌ی قلعه‌کهنه توزنده‌جان [Qal’e Kohne -ye Tuzandejān]، در شرق روستای توزنده‌جان کهنه و در فاصله‌‌ی 10 کیلومتری شهر فیرزوه ، از طریق جاده‌ی آسفالته شهر فیروزه به همت آباد قرار گرفته است.

این قلعه، دارای پلانی مربع‌شکل و برج‌های مدور است و بر روی یک تپه مصنوعی واقع شده، که در محل، به نام «قلعه‌کهنه توزنده‌جان» موسوم است. در حال حاضر، برج‌های چهارگانه‌ی قلعه، حصار شرقی، قسمت جنوبی و غربی، و همچنین قسمت‌های زیرین حصار که به عنوان پی حصار، ایفای نقش می‌کرده‌اند، برجای مانده‌اند.

تپه‌ای به ارتفاع حدود 4 متر و طول و عرض 15 در 15 متر، متصل به برج و باروی زاویه‌ی جنوبی که سطح اتاق‌های داخل حصار را تشکیل می‌داده‌اند کمابیش پابرجای می‌باشند. در حال حاضر، سطح تپه از زمین‌های اطراف حدود 2 متر است.

شواهد باستان‌شناسی از قبیل سفال‌های نوع ساده آجری و کرم‌رنگ با پوشش گلی نخودی‌رنگ، قطعات ظروف سفالین لعابدار و ساده از انواع مختلف، نشانگر تداوم زیستی در این مکان، از ادوار تاریخی قبل از اسلام (به ویژه دوره‌ی ساسانی) و ادوار میانی و متاخر اسلامی است.

نمایی از قلعه باستانی توزنده جان / عکس از محمد تاجیک / 3 خرداد 1393

از این تپه، در سالیان گذشته، دو شیء خاص بدست آمده است که عبارتند از دو پایه‌ی صندلی از جنس برنز که بدنه‌ی آن‌ها به شکل بدن انسان و سر یک عقاب افسانه‌ای، قالب‌ریزی شده است؛ بدین‌گونه که پیکر یک زن برهنه و یک سر عقاب، قالب‌گیری شده و قسمت میانی پایه‌ی صندلی (یا تخت)، مابین سطح تماس با زمین و زائده‌ای که به یکی از حفره‌های زیر صندلی، فرو می‌رفته، را تشکیل می‌داده است. پیکرک زن، احتمالاً تندیس آناهیتا می‌باشد که با آرایشی مخصوص، حالتی شرقی و بودایی به خود گرفته و متاثر از هنر مخصوص به آن بوده است. سر پرنده، از نوع نقوش قلمزنی و انواع هم‌طیف خود در دوره‌ی ساسانی می‌باشد.

این تپه در 27/03/1378 و به شماره‌ی 2337 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 نمایی از قلعه باستانی توزنده جان / عکس از محمد تاجیک / 3 خرداد 1393

 امامزاده

یکی از اماکن دیدنی و زیارتی توزنده جان امامزاده روستا ست. نام امامزاده یحیی بن زید بن زین العابدین است که بقعه آن در سال های اخیر مرمت و بازسازی شده است.

نمایی از امامزاده یحیی (ع) روستای توزنده جان / عکس از محمد تاجیک / 3 خرداد 1393

- فهرست منابع:

-- بختیاری شهری، محمود، «گزارش ثبتی قلعه توزنده جان - نیشابور»، اداره کل میراث فرهنگی خراسان، معاونت پژوهشی، 1377.

-- پاپلی یزدی، محمدحسین، «فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور»، 1388، ص152.

-- «فرهنگ جغرافیایی ایران»، 1329، ج 9، ص 93.

 - منبع:

-- «قلعه‌کهنه توزنده جان»، به کوشش ققنوس شرق، ابرشهر: دانشنامه نیشابور، تیرماه 1392.

+ نوشته شده در  پنجشنبه هشتم خرداد 1393ساعت 9:7  توسط محمد تاجیک/ گروه جغرافیای شهرستان فیروزه | 

نمایی از امامزاده قاسم (ع) گرماب بخش طاغنکوه شهرستان فیروزه پس از بازسازی

عکس حمید احراری اسفند ۱۳۹۲

+ نوشته شده در  شنبه بیست و سوم فروردین 1393ساعت 8:14  توسط محمد تاجیک/ گروه جغرافیای شهرستان فیروزه | 

زلزله ای به شدت 2.9 ریشتری  بامداد 12 فروردین بخش طاغنکوه را لرزاند.

این زلزله ساعت 7 و 28 دقیقه و 41 ثانیه بامداد 12 فروردین 1393 با شدت 2.9 درجه در مقیاس امواج درونی زمین (ریشتر) در 19 کیلومتری غرب شهر فیروزه رخ داد.

به گزارش مرکز زلزله نگاری موسسه ژئو فیزیک دانشگاه تهران ، زلزله فوق در عرض جغرافیایی 36 درجه و 20 دقیقه شمالی و طول جغرافیایی 58 درجه و 41 دقیقه شرقی و در عمق  10 کیلومتری زمین رخ داده است.

رودی سرپرست بخشداری طاغنکوه شهرستان فیروزه مرکز سطحی زلزله را جاده گرماب به زروند و در نزدیکی کلاته والحی  اعلام نمود. این زلزله که در روستاهای گرماب و زروند احساس شده بود هیچ گونه خسارتی نداشته است.

لازم به یاد آوری است ارتفاعات طاغنکوه جنوبی دارای چندین گسل  فرعی است که فعالیت آنها تا کنون باعث وقوع  زلزله های کم شدت زیادی شده است

+ نوشته شده در  سه شنبه دوازدهم فروردین 1393ساعت 9:10  توسط محمد تاجیک/ گروه جغرافیای شهرستان فیروزه | 

نمایی از مسجد جامع روستای سلیمانی بخش طاغنکوه شهرستان فیروزه/ عکس از محمد تاجیک

10دیماه 1392

+ نوشته شده در  پنجشنبه دوازدهم دی 1392ساعت 7:56  توسط محمد تاجیک/ گروه جغرافیای شهرستان فیروزه | 

نمایی  از  مقبره بابا پیر کرمانی در روستای مرزان / عکس از حسینی

+ نوشته شده در  یکشنبه یکم دی 1392ساعت 8:45  توسط محمد تاجیک/ گروه جغرافیای شهرستان فیروزه | 
بخشدار مرکزی شهرستان فیروزه از ثبت ناقص برنامه مذهبی «علم خبری» در میراث فرهنگی کشور انتقاد کرد.

محمد تاجیک که در هشتمین جلسه ماهانه دهیارن بخش مرکزی شهرستان فیروزه سخن می گفت ، افزود : جای بسی تشکر و قدردانی است که بالاخره مسولین میراث فرهنگی شهرستان های فیروزه و نیشابور  و استان خراسان رضوی با تاخیر فراوان ،به فکر ثبت یکی از دهها برنامه مذهبی و فرهنگی و سنتی منطقه نیشابور و فیروزه  افتادند و مراسم پر شور مذهبی و معنوی علم خبری را در میراث ناملموس و معنوی کشور ثبت کردند. این در حالی است که در مشهد شله زرد و پخت آن هم به ثبت ملی رسیده و هنوز بسیاری از  مراسم معنوی این دو شهرستان به ثبت ملی نرسیده است.

محمد تاجیک ادامه داد: تعجب می کنیم که خبر ثبت این میراث کهن مذهبی با دو اشکال عمده همراه بود ، اولا که نام مراسم علم خبری به علم گردانی ثبت شده ، درحالی که نام محلی مراسم علم خبری است و اصولا یکی از دلایل ثبت آثار معنوی حفظ آنها به شکل سنتی آن است ، نه اینکه نام آن هم تغییر کند و دوما اگر چه در خبر ثبت این اثر  نامی از برخی روستا های شهرستان فیروزه مثل روستای سلیمانی آمده اما نامی از شهرستان فیروزه نیامده و امیدواریم که این امر اصلاح شود.

بخشدار مرکزی افزود : شاید همکاران عزیز میراث فرهنگی نیشابور خواسته اند نام علم گردانی را روی این برنامه بگذارند تا همکاران میراث فرهنگی فیروزه مراسم  شهرستان خود را با نام علم خبری به ثبت برسانند و گویا به قول آقایان میراث فرهنگی کشور مانند ثبت جهانی بازی چوگان توسط کشور آذربایجان با نام چوگان قره باغ جایی برای چوگان ایرانی هم باقی مانده باشد و شاید این بازی با نام چند ملیتی به ثبت برسد و از قرار معلوم در ثبت این مراسم معنوی هم این حکایت در حال اتاق افتادن است.

تاجیک در پایان ابراز امیدواری کرد که ثبت علم خبری شهرستان فیروزه در میراث فرهنگی کشور توسط مسولین اداره میراث فرهنگی نیشابور و نمایندگی میراث فرهنگی شهرستان فیروزه پیگیری شود.

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و هفتم آذر 1392ساعت 17:22  توسط محمد تاجیک/ گروه جغرافیای شهرستان فیروزه | 

هر سال و در آستانه ماه محرم، این آیین كه دارای قدمت چند صد ساله بوده و تاكنون نسل به نسل منتقل شده است، برگزار شده و طبق آن هیات های مذهبی میزبان و میهمان در مراسمی خاص به هم سلام می دهند تا به صورت متحد و یکپارچه به تعزیه خوانی و همچنین عزاداری حضرت ابا عبدالله( ع) بپردازند.

به گزارش روابط عمومی بخشداری مرکزی شهرستان فیروزه ، بخشدار مرکزی شهرستان فیروزه  در جلسه ماهانه دهیاران با علام این مطلب ، افزود : در حالی که در بسیاری از استانها و شهرستان های کشور عزیزمان انواع و اقسام مراسم مذهبی و فرهنگی در حال ثبت شدن در فهرست میراث معنوی کشور است تا حفظ گردد و بدون تغییر به نسل های اینده منتقل گردد ، متاسفانه در شهرستان های فیروزه و نیشابور خبری از ثبت میراث معنوی و فرهنگی نیست و انتظار می رود مسولین فرهنگی این دوشهرستان به ویژه اداره میراث فرهنگی و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و شهرداری ها و فرمانداری ها پیگیر ثبت برخی از آیین های مذهبی و معنوی این منطقه تاریخی  باشند.

محمد تاجیک ادامه داد : از آثار مذهبی و معنوی ثبت شده در میراث معنوی کشور جهت مقایسه می توان به این موارد اشاره کرد: آیین های سینه زنی لارستان و آغاز برافراشتن خیمه گاههای عاشورایی در زرقان فارس ،آیین جغجغه زنی روستای انجدان اراک در استان مرکزی ،هفت منبر، تعزیه خوانی بیرجند، نخل گردانی درخش، مشعل گردانی برکوه، علم گردانی و بیل زنی خوسف ،سنگ زنی درخش و تعزیه شاهزاده علی دیهوک طبس ، پخت شله زرد مشهد

بخشدار افزود: در نیشابور و فیروزه برنامه های مذهبی و معنوی مثل علم خبری در روستا ها ، تعزیه خوانی عاشورای فدیشه ، تعزیه خوانی نعش برداری همت آباد زمانی ، علم خبری و عاشورای باغشن زبرخان ، سومین روز شهادت امام حسین (ع) در شهر خرو ، شیردوشان روستای سلیمانی، پخت حلیم نیشابوری به عنوان برترین حلیم نذری کشور ، شام غریبان حاجی آباد زبرخان ،عید غدیر شهر بار و چند مراسم دیگر که نیاز به تحقیقات و پژوهش بیشتر هست ، شرایط برای ثبت در میراث معنوی کشور را دارند.به امید روزی که مسولین فرهنگی دو شهرستان نیشابور و فیروزه تلاش نموده و برخی از این آثار را به ثبت برسانند.

یاد آور می شود ،در واحدهای تابعه سازمان میراث فرهنگی  دفتری به نام ثبت آثار و حفظ میراث معنوی و طبیعی وجود دارد که کار ثبت میراث معنوی را پیگیری می کند و موفق شده تا برخی آثار معنوی کشور را در سازمان یونسکو ثبت جهانی نماید.

تعدادی از آثار معنوی ثبت شده ایران در فهرست جهانی یونسکو

ـ نوروز (1388)
ـ ردیف‌های موسیقی ایرانی (1388)
ـ موسیقی بخشی‌های خراسان (1389)
ـ هنر نمایشی آیین تعزیه (1389)
ـ آیین پهلوانی و زورخانه‌ای (1389)
ـ مهارت فرش‌بافی کاشان (1389)
ـ مهارت فرش‌بافی فارس (1389)
ـ نقالی؛ قصه‌گویی اجرایی ایرانی (1390)
ـ دانش سنتی لنج‌سازی و دریانوردی در خلیج فارس (1390)
ـ قالیشویی مشهد اردهال کاشان (1391)

+ نوشته شده در  شنبه نهم آذر 1392ساعت 21:13  توسط محمد تاجیک/ گروه جغرافیای شهرستان فیروزه | 

نمایش سالانه اوقات شرعی شهر همت آباد مرکز بخش طاغنکوه شهرستان فیروزه در  لینک زیر

 التماس دعا گروه جغرافیای شهرستان فیروزه - محمد تاجیک

اوقات شرعی شهر همت آباد

+ نوشته شده در  شنبه پنجم مرداد 1392ساعت 12:8  توسط محمد تاجیک/ گروه جغرافیای شهرستان فیروزه |